Organisatie en infrastructuur

Kleine landschapselementen

Door ruilverkaveling (tot eind jaren ‘80) en gebrek aan efficiëntie zijn we in Vlaanderen heel wat niet-georganiseerde natuur verloren. Verschillende overheden namen al initiatieven om kleine landschapselementen aan te moedigen. Deze honken in het landschap zijn belangrijk voor de populaties bijen, zowel wat voedsel- als nestgelegenheid betreft. Zorg voor blijvende aanmoediging doorplantmateriaal of subsidiëring te voorzien.

Tijdelijke natuur

Door verkeerde communicatie rond distels op onbebouwde percelen halen vele particuliere bezitters systematisch de rugsproeier boven. Deze perceeltjes zijn echter interessant voor hommelkolonies die er zich graag in vestigen.

Maak afspraken met verkavelaars om nog niet aangesneden percelen met bloemenmengsels in te zaaien. Ze leveren fraaie beelden op in je gemeente. Ze komen zeker ten goede aan de omgeving en de koopwaarde van de bouwprojecten.

Bijenplanten voorzien in beplantingsplan

Check bij de aanleg van elk park, sport- of speelterrein, parkeerzone of industrielaan of er voldoende bijenvriendelijke planten  voorzien zijn. Er bestaan boeken en tabellen over goede drachtplanten voor bijen. Meestal wordt de nectar-en pollenwaarde uitgedrukt van 0 tot 5. Het hoeft zeker niet 2 keer 5 te zijn, maar de aanwezigheid van zoveel mogelijk verschillende planten met een voedselaanbod helpt.

Paden met groenvoegen, stapelmuurtjes met losse voegen

Bij de aanleg van parken moeten we goed nadenken over het onderhoud van paden. Waarom geen groenvoegen gebruiken? Er kan gemakkelijk gemaaid worden over deze stapstenen. In de voegen zit immers heel wat leven. Voor grondnestelende bijen zijn ze enorm interessant.

Ook gestapelde muurtjes met gerecycleerde borduurstenen zijn goede nestplaatsen voor solitaire bijen. Breng gerust wat leem of grond aan bij het stapelen.

Sensibiliseer en informeer de inwoners

Hoe goed de bedoelingen van extensief groenbeheer, gefaseerd maaien of het aanplanten van een begraafplaats ook zijn, voor de burger is het 'waarom?' niet altijd even duidelijk. Goede achtergrondinformatie is dus erg belangrijk en noodzakelijk om een draagvlak te creëren en ergernissen te vermijden. Je kan informatie verspreiden via de website, infoborden, de gemeentekrant, ...  

Bijen zijn trouwens hip! Geef de burger daarom tips om de eigen tuin bijvriendelijker in te richten, pesticiden achterwege te laten.

Zorg voor vorming voor groenarbeiders

Het is belangrijk dat de mensen van de praktijk weten waarom bepaalde ingrepen op een specifieke wijze moeten gebeuren. Gerichte opleiding is een must. De laatste jaren worden in heel wat praktijkcentra cursussen ’bij-vriendelijk groenbeheer’ ingericht.

Geef als stad of gemeente het goede voorbeeld

Beelden en tendensen in openbaar groen krijgen dikwijls navolging in particuliere tuinen. Naast bloemenmengsels kan ook het opvallende gebruik van vaste planten of bolgewassen op ronde punten of langs invalswegen voor inspiratie zorgen. Het beplanten van perken met vaste planten en heesters is duurzamer dan het concept van het gebruik van viooltjes, surfinia’s en chrysanten en biedt extra troeven voor insecten.

Maak van begraafplaatsen een bijenjungle

De overgang naar pesticidevrije begraafplaatsen levert veel zorgen en extra werk op. Bodembedekkende vaste planten kunnen een oplossing bieden. Het aanplanten van bijvoorbeeld geraniumsoorten is een win-win voor bijen en milieu. Cassettes met sedum–mengsels kunnen vrijgekomen grafkelders verbloemen, zodat je heel wat bijen zal kunnen bewonderen.

Bijenvriendelijk geboortebos

Hou aanplantingen in geboortebossen divers. Het poten van enkel populieren levert voor  jaren een monotoon bos op. Een goede plantenkeuze met aandacht voor bijen creëert een paradijs voor heel wat dieren. Zorg ook voor open plaatsen bij de inrichting. Spork (Rhamnus frangula) mag hier zeker niet ontbreken.

Lagen in de aanplant

Een duurzaam stuifmeelaanbod voor bijen en hommels is driedimensioneel: bomen, struiken én kruiden. Deze gelaagdheid zorgt voor een gevarieerd voedselaanbod voor verschillende jaren en generaties, ook als de bloemenmengsels niet meer trendy zijn.
De juiste keuze van bomen en struiken is natuurlijk belangrijk. Controleer bij elk nieuw beplantingsplan of de gebruikte planten interessant zijn voor bijen. Vooral de verscheidenheid aan stuifmeel is belangrijk!

Bijenraad

Stimuleer het overleg tussen natuurwerkgroepen en imkers. Zij zien soms andere mogelijkheden van aanplantingen en onderhoud die een meerwaarde kunnen opleveren.  Organiseer met de milieuraad een bijenavond of een plantendag. Je zal versteld staan hoeveel mensen sympathiseren met de bij.

Bescherm eens een oude bijenboom

Gelukkig hebben we nog heel wat oude bomen die onze parken en pleinen tooien. Sommige zijn echte bloementuilen. Denk maar aan de oude paardenkastanjes. Ze leveren elk jaar een schat aan nectar en stuifmeel voor duizenden insecten. Misschien moeten we ze toch even opsporen en nomineren als ‘Bijenboom met Klasse’. Ook nieuwe aanplantingen kunnen bewust benoemd worden: ‘Deze bomen werden aangeplant in het Jaar van de Bij’.

Groendaken: ook voor bijen!

Groendaken hebben een isolerende functie, houden water vast en zorgen voor groene plekjes op schrale plaatsen. Heel wat sedumsoorten in deze matten hebben een heel mooie bloeiperiode, wat ook interessant is voor insecten. Deze mengsels kunnen onder meer gebruikt worden bij de aankleding van vrijgekomen graven op begraafplaatsen.

Voorjaarsbollen in grasstroken

De variatie aan stuifmeel is belangrijk voor de gezondheid van bijen. Vooral in het vroege voorjaar zijn krokussen en sneeuwklokjes een jaarlijks weerkerende troef. Wist je dat het in de kelk van een krokus 2 tot 4°C warmer is dan daarbuiten? De bij die reeds door de koude voorjaarslucht vloog, kan hier even opwarmen. Deze investeringen kunnen mits een goed maaibeleid jaren renderen voor bijen.

groendak
Groendak
Pad met groenvoegen
Pad met groenvoegen
Muur met begroeiing
Stapelmuur met losse voegen
KLein landschapselement
Kleine landschapselementen